Χέρι βοηθείας στα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα

gmo22Με νόμο που εξωραΐζει τις ετικέτες στις συσκευασίες των μεταλλαγμένων, το υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ προσφέρει περαιτέρω διευκολύνσεις στην παραγωγή τους, ενώ οδηγεί σε σύγχυση τους καταναλωτές.

Οι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί, που αρχικά ονοματίστηκαν «μεταλλαγμένοι», αποτέλεσαν ένα καυτό ζήτημα και υπήρξαν πηγή διαμάχης εδώ και αρκετά χρόνια.

Τώρα, το υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ, προκαλώντας νέα σύγχυση για το ζήτημα και εμφανώς εξευγενίζοντάς τους, έθεσε σε ισχύ έναν νέο νόμο από την αρχή του έτους με τον οποίο απαιτεί τα τρόφιμα που έχουν τροποποιηθεί γενετικά να προσδιορίζονται ως «εμβιομηχανικά» (bioengineered).

Ετσι, οι προηγούμενες ετικέτες πάνω σε αυτά τα προϊόντα που μέχρι πρότινος έγραφαν «γενετική μηχανική» ή «γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί» δεν θα χρησιμοποιούνται πλέον, παρόλο που οι καταναλωτές μπορεί να είναι περισσότερο εξοικειωμένοι με τους υπάρχοντες όρους.

Το αμερικανικό υπουργείο Γεωργίας προσδιορίζει ως εμβιομηχανικά τα τρόφιμα που περιέχουν «ανιχνεύσιμο γενετικό υλικό που έχει τροποποιηθεί μέσω ορισμένων εργαστηριακών τεχνικών και δεν μπορεί να δημιουργηθεί μέσω της συμβατικής αναπαραγωγής ή να βρεθεί στη φύση».

Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί ανησυχούν ότι ο όρος «εμβιομηχανική» θα οδηγήσει σε σύγχυση τους καταναλωτές. «Αυτή δεν είναι η προτιμώμενη ορολογία για το κοινό και τα δεδομένα μας το υποστηρίζουν», δήλωσε στο «Verywellhealth» η Κάρα Κουίτ, ψυχολόγος υγείας στο τμήμα ανθρώπινης οικολογίας στο Πανεπιστήμιο Ρούτγκερς.

Το 2013, η Κουίτ συνέγραψε μια μελέτη που έδειξε ότι περισσότεροι από τους μισούς Αμερικανούς καταναλωτές γνώριζαν πολύ λίγα ή τίποτα για τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς, αλλά η πλειονότητά τους είχε κάποιες αρνητικές αντιλήψεις για αυτά τα τρόφιμα.

Τέσσερις επιλογές

Πριν από αυτόν τον νέο νόμο του αμερικανικού υπουργείου Γεωργίας, δεν υπήρχε απαίτηση σε εθνικό επίπεδο για τους παρασκευαστές τροφίμων να επισημαίνουν τις καλλιέργειες ή τα συστατικά των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών. Ορισμένες εταιρείες συμπεριέλαβαν οικειοθελώς πληροφορίες σχετικά με τα συστατικά τους στη συσκευασία τους.

Το 2010, το Non-GMO Project, μια μη κερδοσκοπική οργάνωση, έβγαλε μια δική του ετικέτα για τα μη γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα η οποία υιοθετήθηκε από χιλιάδες λιανοπωλητές και παραγωγούς στις ΗΠΑ. Με τον νέο νόμο, οι παραγωγοί θα έχουν τέσσερις επιλογές για την επισήμανση των εμβιομηχανικών τροφίμων:

● Χρησιμοποιώντας τη λέξη «εμβιομηχανικά» στη συσκευασία τους.

● Ενα τυπικό λογότυπο που αναφέρει «εμβιομηχανικά» ή «παραγόμενα από εμβιομηχανικά».

● Εναν κώδικα QR που διαβάζεται από smartphones τον οποίο οι καταναλωτές μπορούν να σαρώσουν για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το εμβιομηχανικό προϊόν.

● Εναν αριθμό τηλεφώνου στον οποίο οι καταναλωτές μπορούν να στείλουν μήνυμα για να μάθουν περισσότερα σχετικά με το εμβιομηχανικό προϊόν.

Το καλύτερο, όμως, είναι ότι σύμφωνα με την Κάρα Κουίτ, το αμερικανικό υπουργείο Γεωργίας είχε προτείνει αρχικά ετικέτες χωρίς λόγια. Οταν η ομάδα της διεξήγαγε έρευνα σχετικά με την αντίληψη του κοινού για αυτές τις «ουδέτερες» ετικέτες, διαπίστωσε ότι οι περισσότεροι καταναλωτές πίστευαν πως αυτές συμβόλιζαν κάτι «χαρούμενο» ή «φυσικό». Πλέον, οι παραγωγοί τροφίμων πρέπει να χρησιμοποιήσουν μόνο μία από τις τέσσερις επιλογές στη συσκευασία τους.

Ωστόσο, οι επιλογές του QR και του αριθμού τηλεφώνου ενδέχεται να αποτελέσουν μια δοκιμασία για ορισμένους καταναλωτές, σύμφωνα με τον Τζος Χέριγκ, καθηγητή βιοχημείας τροφίμων στο Πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα στο Μπέρμιγχαμ. «Και τα δύο απαιτούν από τον καταναλωτή να κάνει επιπλέον βήματα, καθώς δεν μπορεί να διαβάσει ή να δει τις πληροφορίες απευθείας στη συσκευασία του τροφίμου» λέει στο «Verywellhealth».

Ετσι, το βάρος πέφτει στους καταναλωτές, αφού πρέπει να κάνουν επιπλέον κινήσεις, όπως να σαρώσουν έναν κωδικό ή να καλέσουν έναν αριθμό τηλεφώνου, μόνο και μόνο για να αποφασίσουν τι θα αγοράσουν τη στιγμή των αγορών τους. Και πολλοί άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση στην τεχνολογία που απαιτείται για να λάβουν αυτές τις πληροφορίες.

Εξαιρέσεις

Αυτές οι δυσκολίες των καταναλωτών είχαν εντοπιστεί και σε έρευνα που είχε πραγματοποιήσει το 2017 το Agriculture Marketing Service, ένα τμήμα του αμερικανικού υπουργείου Γεωργίας που μελέτησε τις πιθανές δυσκολίες που σχετίζονται με τις ψηφιακές εμβιομηχανικές ετικέτες. Οπως προέκυψε, το 85% των καταναλωτών αντιμετώπισε τεχνικές προκλήσεις χρησιμοποιώντας ορισμένες εφαρμογές για κινητά ή σάρωση ψηφιακών κωδικών.

Ομως, πέραν αυτών των επιτηδευμένων δυσκολιών που προκύπτουν για τους καταναλωτές, ο νέος νόμος δίνει περαιτέρω διευκολύνσεις στην κυκλοφορία των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων. Ετσι, δεν απαιτείται επισήμανση όλων των προϊόντων διατροφής με εμβιομηχανική ετικέτα.

Σύμφωνα με τον νόμο, τα «εξευγενισμένα συστατικά» (όπως ορισμένα σάκχαρα και έλαια) και τρόφιμα που είναι κυρίως κρέας, πουλερικά ή προϊόντα αυγών δεν απαιτούν γνωστοποίηση ως εμβιοτεχνικά τρόφιμα.

«Αυτοί οι κανονισμοί δεν αφορούν την ενημέρωση του κοινού αλλά μάλλον έχουν σχεδιαστεί για να επιτρέπουν στις εταιρείες να κρύβουν τη χρήση γενετικά τροποποιημένων συστατικών από τους πελάτες τους», δήλωσε ο εκτελεστικός διευθυντή του αμερικανικού Κέντρου για την Ασφάλεια των Τροφίμων, Αντριου Κίμπρελ. Εξάλλου, τα τρόφιμα που πωλούνται από πολύ μικρούς παραγωγούς επίσης δεν χρειάζεται να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις επισήμανσης.

Αλλά και τα τρόφιμα που σερβίρονται σε εστιατόρια, αεροπλάνα και φορτηγά τροφίμων εξαιρούνται επίσης.

Υπενθυμίζεται ότι, επί του παρόντος, οι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί δεν θεωρούνται επικίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία, αλλά ορισμένοι ειδικοί προειδοποιούν ότι απαιτούνται μακροπρόθεσμες μελέτες. Εξάλλου, υπάρχουν επίσης περιβαλλοντικοί κίνδυνοι, καθώς οι καλλιέργειες συχνά τροποποιούνται γενετικά για να αντέχουν στη χρήση φυτοφαρμάκων και ζιζανιοκτόνων.

Τάσος Τσατάλης

ΕΦΣΥΝ